မလေးရှားက မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ ပြန်ပို့ရေး ရပ်ဆိုင်းပြီး လုံခြုံရေးအန္တရာယ် အကဲဖြတ်ဖို့ လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် တောင်းဆို
မလေးရှားနိုင်ငံ လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် (Suhakam) က မလေးရှားမှာ ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဆက်လက်ပြန်လည်ပို့ဆောင်မယ့် အစီအစဉ်တွေ မလုပ်ဆောင်မီ ပြန်ပို့ခံရမယ့်သူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုလိုအပ်ချက်နဲ့ ပြန်လည်ရောက်ရှိချိန်မှာ ရင်ဆိုင်ရနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေကို လွတ်လပ်တဲ့ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက သီးခြားအကဲဖြတ်ပေးဖို့ မလေးရှားအစိုးရကို တောင်းဆိုလိုက်ပါတယ်။
Suhakam ရဲ့ အောက်တိုဘာ ၁ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပဋိပက္ခတွေ၊ နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးမှုတွေနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့အချိန်မှာ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကို ပြန်ပို့ခြင်းမပြုမီ လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ လုံခြုံရေးနဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုလိုအပ်ချက်တွေကို သေချာစွာ စစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
Suhakam က အထူးသဖြင့် ကလေးတွေ၊ ဒုက္ခသည်နဲ့ ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံထားသူတွေ၊ လူကုန်ကူးခံရသူတွေနဲ့ ထိခိုက်လွယ်တဲ့ အခြေအနေမှာရှိသူတွေရဲ့ အခြေအနေကို သီးခြားထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေအရ လူတစ်ဦးကို ပြန်လည်ပို့ဆောင်မယ့်နိုင်ငံမှာ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခံရခြင်း၊ အသက်အန္တရာယ် သို့မဟုတ် အခြားပြင်းထန်တဲ့ ထိခိုက်မှုတွေ ရင်ဆိုင်ရနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိပါက ပြန်မပို့ရဆိုတဲ့ non-refoulement အခြေခံမူကို လိုက်နာရမယ်လို့ Suhakam က ပြောပါတယ်။ မလေးရှားဟာ ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းမှာ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံမဟုတ်ပေမယ့် အဆိုပါမူဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေဖြစ်လာတဲ့အတွက် လိုက်နာရမယ်လို့လည်း ကော်မရှင်က ဆိုထားပါတယ်။
Suhakam ရဲ့ တောင်းဆိုချက်ထွက်ပေါ်လာချိန်မှာပဲ မလေးရှားအစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံသား ၃,၅၂၄ ဦးကို ဒုတိယအသုတ်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ရန် အတည်ပြုထားပါတယ်။
မလေးရှားအစိုးရပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူနဲ့ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး Fahmi Fadzil က စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်မှာ ဒုတိယအသုတ် ပြန်ပို့မယ့်သူတွေရဲ့ စာရင်းကို မြန်မာအာဏာပိုင်တွေက သတ်မှတ်ပြီး ဩဂုတ် ၁၃ ရက်စွဲပါ သံတမန်ရေးမှတ်တမ်းကနေ မလေးရှားဘက်ကို ပေးပို့ထားတယ်လို့ ပြောပါတယ်။
ဒုတိယအသုတ် ပြန်ပို့မယ့်ရက်ကိုတော့ မြန်မာဘက်က အကြောင်းကြားချက်ကို မလေးရှားအစိုးရက စောင့်ဆိုင်းနေပြီး ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့နဲ့ ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ပထမအသုတ် ၁,၄၇၆ ဦးနဲ့ ဒုတိယအသုတ် ၃,၅၂၄ ဦး ပေါင်းပါက မလေးရှားနဲ့ မြန်မာအစိုးရတို့ သဘောတူထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား ၅,၀၀၀ ဦး ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးအစီအစဉ် ပြည့်မီသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
မလေးရှားအစိုးရဟာ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးအစီအစဉ်ရဲ့ ပထမအဆင့်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁,၄၇၆ ဦးကို စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ခဲ့ပါတယ်။
ပြန်ပို့ခံရသူတွေထဲမှာ အမျိုးသား ၁,၃၇၀ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၇၉ ဦး၊ ယောက်ျားလေး ၂၀ ဦးနဲ့ မိန်းကလေး ၇ ဦး ပါဝင်ပြီး အသက် ၈ နှစ်ကနေ ၆၀ နှစ်အထိ ရှိတယ်လို့ မလေးရှားပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောပါတယ်။
မလေးရှားအစိုးရက အဆိုပါပြန်ပို့မှုဟာ ပြန်လည်သွားရောက်မယ့်သူတွေရဲ့ သဘောတူညီချက်အပေါ် အခြေခံထားတဲ့ ဆန္ဒအလျောက်ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေး ဖြစ်တယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။ ပြန်ပို့ရေးအတွက် မြန်မာရေတပ်ရဲ့ ရေယာဉ် ၂ စင်းနဲ့ ဆေးရုံရေယာဉ် ၁ စင်း အသုံးပြုခဲ့တယ်လို့လည်း သိရပါတယ်။
ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) ကလည်း မလေးရှားကနေ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၁,၄၇၆ ဦး ပြန်ပို့ခဲ့မှုအပေါ် ပြင်းထန်တဲ့ စိုးရိမ်မှုရှိကြောင်း စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
UNHCR ရဲ့ အဆိုအရ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပဋိပက္ခတွေနဲ့ လူ့အခွင့်အရေး၊ လူသားချင်းစာနာမှု အခြေအနေတွေ ဆိုးရွားနေဆဲဖြစ်တာကြောင့် ပြန်ပို့ခံရသူတချို့ဟာ အန္တရာယ်တွေ ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပြီး နိုင်ငံတကာကာကွယ်မှု လိုအပ်သူတွေလည်း ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။
ထို့အပြင် ပြန်ပို့ခံရသူတွေဟာ မလေးရှား လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းတွေမှာ ထိန်းသိမ်းခံထားရသူတွေဖြစ်တဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့ ပြန်လည်ထွက်ခွာလိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ အမှန်တကယ် လွတ်လပ်ပြီး သတင်းအချက်အလက်ပြည့်စုံစွာ သိရှိပြီး ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာ ဟုတ်မဟုတ်ဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မေးခွန်းထုတ်စရာရှိတယ်လို့ UNHCR က ပြောပါတယ်။
UNHCR ဟာ ပြန်ပို့ခံရသူတွေကို တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံပြီး အကဲဖြတ်နိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး မရရှိခဲ့ဘူးလို့လည်း ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
Suhakam ကတော့ နောက်ထပ် မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကို မပြန်ပို့မီ လွတ်လပ်တဲ့ အာဏာပိုင်အဖွဲ့တစ်ခုက လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုလိုအပ်ချက်နဲ့ ပြန်လည်ရောက်ရှိချိန်မှာ ရင်ဆိုင်ရနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေကို အကဲဖြတ်ပြီးမှ ဆောင်ရွက်ဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။
အဆိုပါအကဲဖြတ်မှုမှာ သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့တွေကိုလည်း ဝင်ရောက်ကူညီခွင့်ပေးသင့်တယ်လို့ Suhakam က ဆိုပါတယ်။
Suhakam က ကလေးငယ်တွေကို အထူးအကာအကွယ်နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီတွေ ပေးအပ်ရမယ်လို့လည်း တောင်းဆိုထားပြီး အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အခြေအနေထဲကို ကလေးငယ်တစ်ဦးကို ပြန်မပို့သင့်ဘူးလို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
လက်ရှိမှာ မလေးရှားအစိုးရက ဒုတိယအသုတ် မြန်မာနိုင်ငံသား ၃,၅၂၄ ဦးကို ပြန်ပို့ဖို့ အတည်ပြုထားပြီး ပြန်ပို့မယ့်ရက်ကို မြန်မာဘက်က အကြောင်းကြားချက်ကို စောင့်ဆိုင်းနေပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း UNHCR နဲ့ Suhakam တို့က ပြန်လည်ပို့ဆောင်မယ့်သူတွေရဲ့ လုံခြုံရေး၊ ဆန္ဒအလျောက်ပြန်ခြင်း ဟုတ်မဟုတ်နဲ့ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုလိုအပ်ချက်တွေကို သီးခြားစိစစ်ဖို့ တောင်းဆိုထားတာကြောင့် နောက်ထပ်ပြန်ပို့ရေးအဆင့်တွေဟာ ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ရမယ့် အခြေအနေ ဖြစ်နေပါတယ်။
Ref – SUHAKAM၊ UNHCR၊ BERNAMA၊ Free Malaysia Today၊ Malaysiakini