ကွန်ဒိုဈေးကွက်ကျဆင်းမှုက မြန်မာ့ဘဏ်လုပ်ငန်းကဏ္ဍကိုပါ ခြိမ်းခြောက်လာ
ရန်ကုန်မြို့က တန်ဖိုးကြီးကွန်ဒိုစီမံကိန်းတွေ ရပ်ဆိုင်းလာတာနဲ့အမျှ အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်အတွင်း အကျပ်အတည်းတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး ဘဏ်တွေ ထုတ်ချေးထားတဲ့ အိမ်ခြံမြေနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ချေးငွေတွေ ပြန်မရနိုင်တဲ့အန္တရာယ်လည်း မြင့်တက်လာနေပါတယ်။ ဒီအခြေအနေ ဆက်လက်ဆိုးရွားလာပါက မြန်မာ့ဘဏ်လုပ်ငန်းကဏ္ဍအပေါ်ပါ ကြီးမားတဲ့ သက်ရောက်မှုရှိလာနိုင်တယ်လို့ ဘဏ္ဍာရေးလေ့လာသူတွေက သုံးသပ်ထားပါတယ်။
အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်းရာချီတန်ဖိုးရှိတဲ့ ရန်ကုန်မြို့က The Central၊ Emerald Bay Tower 3 နဲ့ The Park လို တန်ဖိုးကြီးကွန်ဒိုစီမံကိန်းတွေဟာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဆက်လက်တည်ဆောက်နိုင်ခြင်းမရှိတော့တဲ့ အခြေအနေတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ဒီလိုစီမံကိန်းတွေ ရပ်ဆိုင်းလာတာဟာ အားနည်းနေပြီးသား မြန်မာ့အိမ်ခြံမြေနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍအပေါ် ထပ်ဆင့်ဖိအားဖြစ်စေပါတယ်။
အလားတူ ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ကိုလိုနီခေတ် မီးရထားရုံးချုပ်ဝင်းဟောင်းကို အဆင့်မြှင့်တင်မယ့် ရိုးမစင်ထရယ်စီမံကိန်းမှာ ရှယ်ယာဝင်ထားတဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဘဏ္ဍာရေးကော်ပိုရေးရှင်း (IFC)၊ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (ADB) နဲ့ ဂျပန်မစ်ဆူဘီရှီအုပ်စုတို့လည်း စီမံကိန်းကနေ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြတယ်လို့ မူရင်းအချက်အလက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ဘဏ်ချေးငွေတွေ ဆုံးရှုံးနိုင်တဲ့အန္တရာယ်
ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွေ ရပ်ဆိုင်းလာတာနဲ့အမျှ Developer တွေနဲ့ အိမ်ခြံမြေဝယ်ယူသူတွေကြား ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ ငွေကြေးအပေးအယူတွေ ပျက်ကွက်လာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီကနေ ဘဏ်တွေ ထုတ်ချေးထားတဲ့ ချေးငွေတွေ ပြန်မဆပ်နိုင်တော့တဲ့ Non-Performing Loans (NPL) လို့ခေါ်တဲ့ အတိုးနဲ့ အရင်းပြန်လည်ပေးဆပ်မှု ပျက်ကွက်နေတဲ့ ချေးငွေတွေ တိုးလာနိုင်တယ်လို့ ဘဏ္ဍာရေးပညာရှင်တစ်ဦးက ထောက်ပြထားပါတယ်။
ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍဟာ လုံးဝနီးပါး ပြိုလဲနေပြီဖြစ်ပြီး အကျပ်အတည်းကြောင့် အောက်ခြေလုပ်သား သန်းနဲ့ချီ အလုပ်အကိုင်ဆုံးရှုံးနိုင်တယ်လို့ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးကလည်း ပြည်တွင်းမီဒီယာကို သတိပေးထားပါတယ်။ အဲဒီလုပ်ငန်းရှင်ဟာ ဆောက်လုပ်ရေးအသင်းချုပ်မှာ ရာထူးတာဝန်ကြီးကြီးနဲ့ နှစ်ရှည်လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသူဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။
သူ့ရဲ့သုံးသပ်ချက်အရ ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍ ကျဆင်းရတဲ့အကြောင်းရင်းတွေမှာ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှု၊ ပြည်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ရပ်တန့်သွားမှု၊ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းဈေးနှုန်းနဲ့ ငွေလဲနှုန်းတွေ အချိန်တိုအတွင်း အဆမတန်မြင့်တက်လာမှုတို့ ပါဝင်ပါတယ်။
စစ်အုပ်စုဗဟိုဘဏ်ရဲ့ ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် အစီရင်ခံစာအရ ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍအတွက် ဘဏ်ချေးငွေပမာဏဟာ ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍတွေပြီးရင် တတိယအများဆုံးဖြစ်ပြီး ကျပ်ဘီလီယံ ၆,၀၀၀ ကနေ ၈,၀၀၀ ကြားမှာ ရှိနေတယ်လို့ မူရင်းဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
အိမ်ရာချေးငွေတွေကလည်း ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှာ နှစ်ဆကျော်တိုးလာပြီး ကျပ်ဘီလီယံ ၁,၀၀၀ ကျော်အထိ ရှိလာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
NPL အချိုး ၈ ဒသမ ၈၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိလာ
ပြီးခဲ့တဲ့ အောက်တိုဘာ ၅ ရက်က စစ်အုပ်စုကျောထောက်နောက်ခံပြု လွှတ်တော်အစည်းအဝေးမှာ ဗဟိုဘဏ်ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်မြင့်နိုင်က ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်အထိ ပုဂ္ဂလိကဘဏ် ၂၇ ဘဏ်ရဲ့ စုစုပေါင်းချေးငွေထဲမှာ NPL အချိုး ၈ ဒသမ ၈၇ ရာခိုင်နှုန်းရှိတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
NPL ဆိုတာ ချေးငွေအရင်းနဲ့ အတိုးပေးဆပ်ဖို့ ရက်ပေါင်း ၉၁ ရက်နဲ့အထက် ပျက်ကွက်နေတဲ့ ချေးငွေတွေကို ဆိုလိုပါတယ်။ ဒီလိုချေးငွေတွေ များလာတာဟာ ဘဏ်တွေအတွက် ငွေပြန်လည်ရရှိနိုင်မှုနဲ့ ချေးငွေအသစ်တွေ ထုတ်ပေးနိုင်စွမ်းအပေါ် ဖိအားဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
နိုင်ငံအများစုမှာ NPL အချိုးကို ၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက် ထိန်းထားလေ့ရှိတာနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ၈.၈၇ ရာခိုင်နှုန်းဟာ မြင့်မားနေတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပေမဲ့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတစ်ခုအနေနဲ့ ထိန်းချုပ်နိုင်ဆဲအဆင့်ဖြစ်တယ်လို့ စစ်အုပ်စုလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဘဏ်များနဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာကော်မတီဝင်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆက်လက်စောင့်ကြည့်ဖို့ လိုအပ်တဲ့အခြေအနေဖြစ်တယ်လို့လည်း သူက ထောက်ပြထားပါတယ်။
NPL အချိုး မြင့်တက်နေတဲ့အတွက် ဘဏ်တွေဟာ အန္တရာယ်ကို လျှော့ချဖို့ ချေးငွေအသစ်တွေ ထုတ်ပေးရာမှာ ပိုမိုတင်းကျပ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒီလိုဖြစ်လာရင် ဈေးကွက်အတွင်း ငွေကြေးစီးဆင်းမှု နှေးကွေးလာပြီး လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေတဲ့ အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေပါ ရန်ပုံငွေရရှိဖို့ ခက်ခဲလာနိုင်တယ်လို့ ဘဏ်လုပ်ငန်းလေ့လာသူတစ်ဦးက သုံးသပ်ထားပါတယ်။
အိမ်ခြံမြေဈေးကွက် အေးစက်လာ
လက်ရှိမှာ အခွန်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ကောလာဟလတွေအပါအဝင် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုတွေကြောင့် ရန်ကုန်နဲ့ မန္တလေးလို မြို့ကြီးတွေမှာ အိမ်ခြံမြေအရောင်းအဝယ်တွေ အေးစက်လာပြီး အချို့လုပ်ငန်းတွေ ရပ်ဆိုင်းထားကာ ဈေးကွက်အခြေအနေကို စောင့်ကြည့်နေကြတယ်လို့ သိရပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း စစ်အုပ်စုက အိမ်ခြံမြေနဲ့ပတ်သက်တဲ့ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေအပြင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သူတွေကို အခွန်စည်းကြပ်မှု တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နေတယ်လို့ ဈေးကွက်အတွင်းက သိရပါတယ်။
အိမ်ခြံမြေနဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍ ကျဆင်းမှုဟာ အဲဒီကဏ္ဍတွေအတွင်းမှာပဲ ရပ်တန့်မနေဘဲ ဘဏ်ချေးငွေပြန်ဆပ်နိုင်မှု၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေရဲ့ ရန်ပုံငွေရရှိမှုနဲ့ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတွေအထိ ဆက်လက်ရိုက်ခတ်လာနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိနေပါတယ်။