ကန့်ကွက်မှုတွေကြားကနေ မလေးရှားက မြန်မာနိုင်ငံသား ၁၀,၄၉၃ ဦး ပြန်ပို့ထားပြီး နောက်ထပ် ၃,၀၀၀ မှ ၄,၀၀၀ ဦးအထိ ပြန်ပို့ရန် ဆွေးနွေး
မလေးရှားနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံသား ၁၀,၄၉၃ ဦးကို လေကြောင်းနဲ့ ရေကြောင်းကတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်ပို့ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါအီဘရာဟင်က ပြောပါတယ်။ ဒါ့အပြင် မလေးရှား လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းတွေမှာ ရှိနေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား နောက်ထပ် ၃,၀၀၀ မှ ၄,၀၀၀ ဦးအထိ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးကို နှစ်နိုင်ငံအစိုးရအကြား ဆက်လက်ဆွေးနွေးသွားမယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
အန်ဝါအီဘရာဟင်က အောက်တိုဘာ ၈ ရက်မှာ မြန်မာစစ်အုပ်စုခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ ပူးတွဲပြုလုပ်တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအတွင်း အခုလို ပြောဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်ဟာ အောက်တိုဘာ ၇ ရက်ကစပြီး မလေးရှားနိုင်ငံကို နှစ်ရက်ကြာ တရားဝင်ခရီးစဉ်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့တာပါ။
မလေးရှားနိုင်ငံပိုင်သတင်းဌာန BERNAMA ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ အန်ဝါအီဘရာဟင်က မြန်မာနိုင်ငံဟာ မိမိနိုင်ငံသားတွေကို အရေအတွက်များများနဲ့ ပြန်လည်လက်ခံဖို့နဲ့ အဲဒီလုပ်ငန်းစဉ်အတွက် ကုန်ကျစရိတ်တွေကို တာဝန်ယူဖို့ အသင့်ရှိကြောင်း ပြောပါတယ်။
မလေးရှားကနေ ပြန်လည်ပို့ဆောင်မယ့် မြန်မာနိုင်ငံသားတွေရဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်မှု၊ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်နဲ့ မှတ်တမ်းတွေကို စစ်ဆေးအတည်ပြုပြီး သတ်မှတ်ထားတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေအတိုင်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့လည်း အန်ဝါအီဘရာဟင်က ပြောပါတယ်။
နောက်ထပ်ပြန်ပို့ရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို မလေးရှားပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနဲ့ မြန်မာဘက်က သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်တွေကြား ဆက်လက်ညှိနှိုင်းသွားမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
မလေးရှားအစိုးရဟာ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံသား ၁,၄၇၆ ဦးကို ပထမအသုတ်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလူတွေကို မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ပီရက်ပြည်နယ်၊ လူမတ် (Lumut) ဆိပ်ကမ်းကနေ မြန်မာရေတပ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ပြန်ပို့ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ်က အောက်တိုဘာ ၆ ရက်မှာလည်း အဲဒီနှစ် ဇန်နဝါရီကစပြီး မြန်မာနိုင်ငံသား ထိန်းသိမ်းခံရသူ ၁၀,၀၀၀ ခန့်ကို လေကြောင်းနဲ့ ရေကြောင်းကတစ်ဆင့် ပြန်ပို့ထားကြောင်း လွှတ်တော်မှာ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီအရေအတွက်ထဲမှာ မြန်မာဘက်က စီစဉ်တဲ့ လေကြောင်းခရီးစဉ်တွေနဲ့ ပြန်ပို့ခဲ့သူတွေ ပါဝင်သလို စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်က မြန်မာရေတပ်သင်္ဘောတွေနဲ့ ပြန်ပို့ခဲ့တဲ့ လူ ၁,၄၀၀ ခန့်လည်း ပါဝင်တယ်လို့ သူက ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။
အောက်တိုဘာ ၈ ရက် ပူးတွဲသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာတော့ ပြန်ပို့ထားတဲ့ အရေအတွက်ကို ၁၀,၄၉၃ ဦးအဖြစ် အသေးစိတ်ပြောဆိုခဲ့တာပါ။
အန်ဝါအီဘရာဟင်ရဲ့ ပြောဆိုချက်အရ မင်းအောင်လှိုင်က မလေးရှား လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းတွေမှာ ရှိနေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား နောက်ထပ် ၃,၀၀၀ မှ ၄,၀၀၀ ဦးအထိ ပြန်လည်လက်ခံဖို့ အသင့်ရှိကြောင်း ပြောဆိုထားပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အဲဒီလူတွေကို ပြန်ပို့မယ့်ရက်နဲ့ အရေအတွက်အတိအကျကိုတော့ သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်တွေက ဆက်လက်စိစစ်ညှိနှိုင်းရဦးမှာဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံသားဖြစ်မှု၊ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်နဲ့ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာမှတ်တမ်းတွေကိုလည်း စစ်ဆေးသွားမယ်လို့ မလေးရှားအစိုးရက ပြောထားပါတယ်။
ဒီပြန်ပို့ရေးအစီအစဉ်မှာ လူမျိုးစုအားလုံးပါဝင်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကို မိမိဆန္ဒအလျောက်၊ လုံခြုံပြီး ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ နေရပ်ပြန်ပို့ရေးကို ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေက ပြောဆိုထားပါတယ်။
အဲဒီမတိုင်ခင် စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်မှာ မလေးရှားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး Fahmi Fadzil က မြန်မာဘက်က သံတမန်ရေးစာနဲ့ တင်ပြထားတဲ့ စာရင်းထဲက လူ ၃,၅၂၄ ဦးကို ဒုတိယအသုတ်အဖြစ် ပြန်ပို့ဖို့ အတည်ပြုထားကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က မလေးရှားအစိုးရဟာ ပြန်ပို့မယ့်ရက်ကို မြန်မာဘက်က အသိပေးဖို့ စောင့်ဆိုင်းနေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အောက်တိုဘာ ၈ ရက်မှာ ပြောဆိုခဲ့တဲ့ နောက်ထပ် ၃,၀၀၀ မှ ၄,၀၀၀ ဦးဆိုတဲ့ အရေအတွက်ဟာ အရင်က အတည်ပြုထားတဲ့ ၃,၅၂၄ ဦးစာရင်းနဲ့ ဘယ်လိုဆက်စပ်နေတယ်ဆိုတာကိုတော့ ရရှိထားတဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ သီးခြားရှင်းလင်းထားခြင်း မရှိပါဘူး။
မလေးရှားက မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကို ပြန်ပို့နေတဲ့ကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး (UNHCR) နဲ့ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုထားပါတယ်။
UNHCR က စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်က ပြန်ပို့ခဲ့တဲ့ လူ ၁,၄၇၆ ဦးဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ပဋိပက္ခတွေနဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ လူ့အခွင့်အရေး၊ လူသားချင်းစာနာမှုအခြေအနေတွေကြောင့် အန္တရာယ်ကြုံတွေ့နိုင်ကြောင်း ပြောပါတယ်။
မလေးရှားအာဏာပိုင်တွေက အဲဒီပြန်ပို့မှုဟာ ဆန္ဒအလျောက်ဖြစ်တယ်လို့ ပြောထားပေမဲ့ ပြန်ပို့ခံရသူတွေဟာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းတွေမှာ ထိန်းသိမ်းခံထားရသူတွေဖြစ်တာကြောင့် သူတို့ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ အမှန်တကယ် လွတ်လပ်ပြီး သတင်းအချက်အလက်ပြည့်စုံစွာ သိရှိထားတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ဟုတ်မဟုတ် မေးခွန်းထုတ်စရာရှိတယ်လို့ UNHCR က ဆိုပါတယ်။
UNHCR က ပြန်ပို့ခံရသူတွေကို တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံခွင့်မရခဲ့တဲ့အတွက် သူတို့ရဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးလိုအပ်ချက်တွေကို အကဲဖြတ်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ဘူးလို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
Human Rights Watch (HRW) ကလည်း အောက်တိုဘာ ၆ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် အန်ဝါအီဘရာဟင်အနေနဲ့ မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ တွေ့ဆုံစဉ် မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ ရပ်တန့်ဖို့ ဖိအားပေးသင့်ကြောင်း တောင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။
HRW က မလေးရှားအစိုးရအနေနဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေအပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကို အန္တရာယ်ရှိနိုင်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံထဲ ပြန်ပို့မယ့်အစီအစဉ်ကို ရပ်ဆိုင်းသင့်ကြောင်းလည်း ပြောပါတယ်။
HRW အာရှရေးရာဒါရိုက်တာ Elaine Pearson က မလေးရှားအစိုးရအနေနဲ့ ပြန်ပို့ခံရသူတွေရဲ့ သဘောတူညီမှုဟာ အမှန်တကယ် လွတ်လပ်တဲ့ဆန္ဒအပေါ် အခြေခံထားခြင်းရှိမရှိနဲ့ သူတို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုတွေ ရရှိနိုင်ခြင်းရှိမရှိကို သေချာစစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ထောက်ပြထားပါတယ်။
HRW က မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်ပို့ခံရမယ့် ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ အထူးအန္တရာယ်ရှိနိုင်ကြောင်း သတိပေးထားပါတယ်။
အဖွဲ့ရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ မြန်မာအာဏာပိုင်တွေဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေကို နိုင်ငံသားအခွင့်အရေး အပြည့်အဝအသိအမှတ်ပြုမထားသလို ရခိုင်ပြည်မှာလည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းကစပြီး တိုက်ပွဲတွေကြား ပိတ်မိနေသူတွေ ရှိနေပါတယ်။ HRW က စစ်အုပ်စုနဲ့ အာရက္ခတပ်တော်တို့ရဲ့ တိုက်ပွဲတွေကြားမှာ အရပ်သားတွေအပေါ် ပြင်းထန်တဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
HRW က မြန်မာနိုင်ငံမှာ လုံခြုံပြီး ဂုဏ်သိက္ခာရှိကာ ဆန္ဒအလျောက် နေရပ်ပြန်နိုင်မယ့် အခြေအနေတွေ မရှိသေးကြောင်း ပြောဆိုပြီး နောက်ထပ်ပြန်ပို့မှုတွေကို ရပ်တန့်ဖို့ မလေးရှားအစိုးရကို တောင်းဆိုထားပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာတော့ မလေးရှားအစိုးရက နေရပ်ပြန်ပို့ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းနဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေအတိုင်း ဆောင်ရွက်သွားမယ်လို့ ပြောထားပါတယ်။
မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ မလေးရှားခရီးစဉ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တွေဟာ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေ နေရပ်ပြန်ပို့ရေးအပြင် နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေးနဲ့ အခြားပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကိစ္စတွေကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။
အန်ဝါအီဘရာဟင်က မလေးရှားအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် အာဆီယံရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုတွေကို ဆက်လက်ထောက်ခံသွားမယ်လို့ ပြောဆိုထားပါတယ်။
မလေးရှားအစိုးရရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်တွေအရ နှစ်နိုင်ငံအကြား မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကို ပြန်လည်လက်ခံရေးနဲ့ ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်တွေက ဆက်လက်ညှိနှိုင်းသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။