မနက်ဖြန် ညနေ ၃နာရီခွဲမှာ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ မင်းအောင်လှိုင် ဘာတွေဖြစ်နိုင်လဲ
မြန်မာနိုင်ငံမှာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် တရားစွဲဆိုထားတဲ့ အမှုကို ကုလသမဂ္ဂရဲ့ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးဖြစ်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာ အပြီးသတ်စီရင်ချက်ချမယ်လို့ ကြေညာထားပါတယ်။
နယ်သာလန်နိုင်ငံ သည်ဟိတ်မြို့ရှိ ငြိမ်းချမ်းရေးနန်းတော် (Peace Palace) မှာ နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် မနက် ၁၀ နာရီ (မြန်မာစံတော်ချိန် ညနေ ၃ နာရီခွဲ) မှာ အများပြည်သူတက်ရောက်နိုင်တဲ့ တရားခွင်ပြုလုပ်ပြီး ICJ ဥက္ကဋ္ဌ တရားသူကြီး အီဝါဆာ ယူဂျီက စီရင်ချက်ကို ဖတ်ကြားမှာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီအမှုဟာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတားဆီးရေးနဲ့ အပြစ်ပေးရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်ကို ချိုးဖောက်ခဲ့ခြင်း ရှိ၊ မရှိနဲ့ပတ်သက်ပြီး ICJ က ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်အတွင်း ပထမဆုံး အဓိကအမှုဆိုင်ရာ စီရင်ချက်ချမယ့် အမှုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဟာ အစ္စလာမ္မစ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (OIC) အဖွဲ့ဝင် ၅၇ နိုင်ငံကိုယ်စား ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို ICJ မှာ တရားစွဲဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ဂမ်ဘီယာရဲ့ တရားစွဲဆိုချက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ရပ်တွေကို တားဆီးဖို့နဲ့ အပြစ်ပေးဖို့ တာဝန်ရှိပေမဲ့ အဲဒီတာဝန်တွေကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း မရှိဘူးလို့ စွပ်စွဲထားပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ၂၀၁၆ နဲ့ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း ရခိုင်ပြည်မြောက်ပိုင်းမှာ စစ်တပ်က နယ်မြေရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် သတ်ဖြတ်မှု၊ အဓမ္မကျင့်မှုနဲ့ ကျေးရွာတွေ မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုတွေ ကျူးလွန်ခဲ့တယ်လို့ ဂမ်ဘီယာဘက်က တင်ပြထားပါတယ်။
အဲဒီစစ်ဆင်ရေးတွေကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ ၇၃၀,၀၀၀ ကျော်ဟာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဘက်ကို ထွက်ပြေးခဲ့ရတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂနဲ့ နိုင်ငံတကာသတင်းရင်းမြစ်တွေက ဖော်ပြထားပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကတော့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်ကို ငြင်းဆိုထားပြီး အဲဒီစစ်ဆင်ရေးတွေဟာ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို တုံ့ပြန်တဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး စစ်ဆင်ရေးသာဖြစ်တယ်လို့ ပြောဆိုထားပါတယ်။
ဂမ်ဘီယာရဲ့ တောင်းဆိုချက်အရ ICJ ဟာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၃ ရက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို ကြားဖြတ်အစီအမံတွေ လိုက်နာဖို့ အမိန့်ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီအမိန့်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတားဆီးရေး သဘောတူစာချုပ်အရ တားမြစ်ထားတဲ့ လုပ်ရပ်တွေ မဖြစ်ပွားစေဖို့ တတ်နိုင်သမျှ အစီအမံအားလုံး ဆောင်ရွက်ရမယ်လို့ ပါရှိပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သက်သေအထောက်အထားတွေ မပျက်စီးစေဖို့ ထိန်းသိမ်းရမယ်လို့လည်း အမိန့်ချမှတ်ခဲ့ပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံက ICJ ရဲ့ စီရင်ပိုင်ခွင့်နဲ့ ဂမ်ဘီယာရဲ့ တရားစွဲဆိုမှုကို ကန့်ကွက်ခဲ့ပေမဲ့ ICJ က ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၂ ရက်မှာ အဲဒီကန့်ကွက်ချက်တွေကို ပယ်ချခဲ့ပြီး အမှုကို ဆက်လက်ကြားနာဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီအမှုမှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတားဆီးရေး သဘောတူစာချုပ်ကို ဘယ်လိုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသင့်တယ်ဆိုတဲ့ ဥပဒေဆိုင်ရာအချက်တွေကို တင်ပြဖို့ နိုင်ငံ ၁၁ နိုင်ငံက ဝင်ရောက်ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီနိုင်ငံတွေက ကနေဒါ၊ ဒိန်းမတ်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ နယ်သာလန်၊ ဗြိတိန်၊ မော်လ်ဒိုက်၊ ဆလိုဗေးနီးယား၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဘယ်လ်ဂျီယံနဲ့ အိုင်ယာလန်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ICJ ဟာ ဒီအမှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အဓိကတရားခွင်ကြားနာမှုတွေကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်ကနေ ၂၉ ရက်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီကြားနာမှုတွေမှာ နှစ်ဖက်ရှေ့နေတွေရဲ့ လျှောက်လဲချက်တွေအပြင် သက်သေတွေနဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးတို့ရဲ့ ထွက်ဆိုချက်တွေကိုလည်း ကြားနာခဲ့ပါတယ်။
ဇန်နဝါရီ ၂၉ ရက်မှာတော့ ICJ က အမှုအပေါ် စဉ်းစားဆုံးဖြတ်မှု စတင်ခဲ့ပြီးနောက် နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာ စီရင်ချက်ဖတ်ကြားမယ်လို့ ကြေညာခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက ICJ ထံမှာ မြန်မာနိုင်ငံဟာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတားဆီးရေး သဘောတူစာချုပ်အရ တာဝန်တွေကို ချိုးဖောက်ခဲ့ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် လျော်ကြေးပေးဖို့နဲ့ ဒုက္ခသည်တွေ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ နေရပ်ပြန်နိုင်ရေးအတွက် အာမခံချက်ပေးဖို့လည်း တောင်းဆိုထားပါတယ်။
အခုစီရင်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်တွေကို နိုင်ငံတကာတရားရေးစနစ်က ဘယ်လိုသုံးသပ်ဆုံးဖြတ်မလဲဆိုတာအတွက် အရေးကြီးတဲ့ မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
ဒီအမှုရဲ့ စီရင်ချက်ဟာ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံက အစ္စရေးအပေါ် ဂါဇာဒေသမှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်တယ်ဆိုပြီး တရားစွဲဆိုထားတဲ့ အမှုအပါအဝင် နောက်ထပ် နိုင်ငံတကာတရားရေးအမှုတွေမှာလည်း သက်ရောက်မှုရှိလာနိုင်တယ်လို့ ဥပဒေပညာရှင်တွေက သုံးသပ်ထားပါတယ်။
ICJ ဟာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံကြား ဥပဒေဆိုင်ရာအငြင်းပွားမှုတွေကို ဆုံးဖြတ်တဲ့ တရားရုံးဖြစ်ပြီး လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းကို ရာဇဝတ်မှုနဲ့ တရားစွဲဆိုစီရင်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရာဇဝတ်ခုံရုံး (ICC) နဲ့ မတူပါဘူး။ ICJ ရဲ့ အပြီးသတ်စီရင်ချက်တွေဟာ အယူခံဝင်ခွင့်မရှိဘဲ အပြီးသတ်ဖြစ်ပါတယ်။
Ref – ICJ
