ကျောင်းပြန်ဖွင့်ပေမယ့် မပြီးဆုံးသေးတဲ့ မောင်တောက ကလေးတွေရဲ့ ပညာရေးအခက်အခဲ

---

ပဋိပက္ခနဲ့ လုံခြုံရေးအခြေအနေတွေကြောင့် နှစ်နှစ်နီးပါး ကျောင်းပိတ်ထားခဲ့ရပြီးနောက် ရခိုင်ပြည် မောင်တောမြို့နယ်အတွင်းက ကလေးတွေ ကျောင်းပြန်တက်ခွင့် ရလာပါပြီ။ ဒါပေမယ့် ကျောင်းတံခါးတွေ ပြန်ဖွင့်လာတာနဲ့အတူ သူတို့ရဲ့ ပညာရေးအခက်အခဲတွေကတော့ ပျောက်ကွယ်မသွားသေးပါဘူး။

 

ကျောင်းပြန်ဖွင့်လာပြီးနောက်မှာလည်း ဆရာ၊ ဆရာမ မလုံလောက်တာ၊ မိသားစုဝင်ငွေကျဆင်းလာတာကြောင့် ကျောင်းစရိတ် မတတ်နိုင်တာနဲ့ ကျောင်းသွားလာရာမှာ လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်နေရတာတွေက ကလေးတွေရဲ့ ပညာသင်ယူခွင့်ကို ဆက်လက်ထိခိုက်နေတယ်လို့ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းအုပ်နဲ့ မိဘတွေက ဆိုပါတယ်။

 

မောင်တောမြို့နယ်က အထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းမှာ KG ကနေ Grade 12 အထိ ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ စုစုပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော် ပညာသင်ကြားနေပြီး ဆရာ၊ ဆရာမ စုစုပေါင်း ၁၅ ဦးသာရှိကာ အနည်းဆုံး ၁၀ ဦးခန့် ထပ်မံလိုအပ်နေတယ်လို့ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးအောင်လှကမ်းက ပြောပါတယ်။

 

နှစ်နှစ်နီးပါး ကျောင်းပိတ်ခဲ့ရ

 

အဆိုပါကျောင်းဟာ ပဋိပက္ခနဲ့ လုံခြုံရေးအခြေအနေတွေကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ကျောင်းပိတ်ထားခဲ့ရပါတယ်။

 

ကျောင်းပိတ်ထားတဲ့ကာလအတွင်း ကလေးတွေရဲ့ ပညာသင်ယူမှု ပြတ်တောက်ခဲ့ရတဲ့အပြင် အချို့က အခြားဒေသတွေနဲ့ နိုင်ငံတွေဆီ ထွက်ခွာသွားကြပြီး အချို့ကလည်း မိသားစုစားဝတ်နေရေးအတွက် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရတယ်လို့ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးအောင်လှကမ်းက ပြောပါတယ်။

 

“၂၀၂၄–၂၀၂၅ အဲဒီအချိန်မှာ ကျောင်းသား၊ သူတွေက တခြားနိုင်ငံကို သွားကြတာရှိတယ်။ တချို့က မိသားစုအလုပ်မှာ ဝင်ပါကြတယ်” လို့ ဦးအောင်လှကမ်းက ပြောပါတယ်။

 

နှစ်နှစ်နီးပါး ပညာသင်ယူခွင့်နဲ့ ဝေးကွာခဲ့ရတဲ့ကာလဟာ ကလေးတွေရဲ့ ပညာရေးကို ရပ်တန့်စေရုံတင်မကဘဲ အချို့ကလေးတွေရဲ့ ပညာရေးလမ်းကြောင်းကိုပါ ပြောင်းလဲစေခဲ့ပါတယ်။

 

ကျောင်းပြန်ဖွင့်ပေမယ့် ဆရာ၊ ဆရာမ မလုံလောက်

 

ကျောင်းတွေ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပေမယ့် ပညာရေးလုပ်ငန်းတွေ ပုံမှန်ပြန်လည်လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် ဆရာ၊ ဆရာမ အင်အားမလုံလောက်တာက အဓိကအခက်အခဲတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲပါ။

 

လက်ရှိမှာ ဆရာ၊ ဆရာမ ၁၅ ဦးသာရှိပြီး အနည်းဆုံး ၁၀ ဦးခန့် ထပ်မံလိုအပ်နေတယ်လို့ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးက ပြောပါတယ်။

 

ဆရာ၊ ဆရာမ အင်အားနည်းပါးတာကြောင့် KG ကနေ Grade 4 အထိကို မနက် ၇ နာရီကနေ ၁၀ နာရီအထိ၊ Grade 5 ကနေ Grade 12 အထိကို မနက် ၁၀ နာရီကနေ မွန်းလွဲ ၃ နာရီအထိ ခွဲပြီး သင်ကြားနေရပါတယ်။

 

အထူးသဖြင့် Grade 10၊ 11 နဲ့ 12 လို အထက်တန်းအဆင့်တွေမှာ ဘာသာရပ်အချို့ကို လုံလောက်အောင် သင်ကြားပေးနိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ အခက်အခဲတွေ ရှိနေပါတယ်။

 

“အခက်အခဲအများကြီးရှိပါတယ်။ တချို့ဆရာ၊ ဆရာမတွေက တချို့ဘာသာတွေကို သင်နိုင်ပေမယ့် တချို့ဘာသာတွေကို မသင်နိုင်ကြဘူး။ အထူးသဖြင့် Grade 10၊ 11၊ 12 မှာ ဘာသာရပ်တချို့ ကျန်နေပါတယ်။ ဆရာ၊ ဆရာမ လုံလောက်မှုမရှိလို့ပါ” လို့ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးက ပြောပါတယ်။

 

စာသင်ခန်းတွေ ပြန်ဖွင့်လာပေမယ့် ဆရာ၊ ဆရာမ မလုံလောက်တဲ့အခြေအနေက ကျောင်းသားတွေ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းအတိုင်း ပုံမှန်သင်ယူနိုင်ရေးနဲ့ အထက်တန်းအဆင့် ပညာရေးအရည်အသွေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနေပါတယ်။

 

ပညာသင်ယူခွင့် ပြန်ရလို့ ပျော်ပေမယ့်

 

ကျောင်းပိတ်ထားတဲ့ကာလအတွင်း ပညာသင်ယူခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရတဲ့ Grade 12 ကျောင်းသား မောင်ဇော်မိန်ထွန်းအတွက် ကျောင်းပြန်ဖွင့်လာတာဟာ မျှော်လင့်ချက်တစ်ခု ပြန်ရလာသလိုပါပဲ။ ဒါပေမယ့် အဲဒီဝမ်းသာမှုနောက်မှာ မိသားစုရဲ့ ငွေကြေးအခက်အခဲက စောင့်ကြိုနေပါတယ်။

 

ကျောင်းပြန်တက်ဖို့အတွက် ကျောင်းဝင်ကြေး၊ စာအုပ်နဲ့ စာရေးကိရိယာတွေ လိုအပ်တဲ့အချိန်မှာ မိသားစုဝင်ငွေ မရှိသေးတာကြောင့် မိဘတွေ အခက်အခဲဖြစ်ခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

 

“ကျောင်းဖွင့်တဲ့အချိန်မှာ ကျွန်တော် ကောင်းကောင်းပျော်ပါတယ်။ ပညာသင်ယူခွင့် ပြန်ရခဲ့လို့ပါ။ ဒါပေမယ့် ကျောင်းတက်ဖို့ မိဘကိုပြောတဲ့အချိန်မှာ မိဘတွေ ငိုကြတယ်။ မိသားစုမှာ ဝင်ငွေမရှိသေးဘူး။ ကျောင်းဝင်ကြေး၊ စာအုပ်နဲ့ တခြားပစ္စည်းတွေလည်း လိုအပ်ပါတယ်” လို့ မောင်ဇော်မိန်ထွန်းက ပြောပါတယ်။

 

မိသားစုရဲ့ ငွေကြေးအခက်အခဲကြားမှာ ဖခင်ဖြစ်သူက သားဖြစ်သူရဲ့ ပညာရေးမပြတ်တောက်စေဖို့ ကျောင်းစရိတ်နဲ့ စာအုပ်စရိတ်တွေကို ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့ရပါတယ်။ ထို့အပြင် ငွေကြေးအကူအညီပေးခဲ့သူတစ်ဦးရဲ့ အကူအညီနဲ့လည်း ကျောင်းစရိတ်ကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

 

ကျောင်းသားတွေအတွက် အဓိကအခက်အခဲ သုံးခု

 

ကျောင်းပြန်တက်ခွင့်ရလာပေမယ့် လက်ရှိအခြေအနေမှာ မောင်ဇော်မိန်ထွန်းအတွက် အဓိကအခက်အခဲသုံးခုက လစဉ်ကျောင်းစရိတ်၊ လုံခြုံရေးနဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမ မလုံလောက်မှုတို့ ဖြစ်ပါတယ်။

 

“အဓိကအချက် သုံးချက်ပါ။ ပထမအချက် လစဉ်ငွေ၊ ဒုတိယအချက် လေယာဉ်ပျံနဲ့ လုံခြုံရေး၊ တတိယအချက် ဆရာ၊ ဆရာမ လုံလောက်မှုမရှိတာပါ” လို့ မောင်ဇော်မိန်ထွန်းက ပြောပါတယ်။

 

ကျောင်းပိတ်ထားတဲ့အချိန်အတွင်း အခြားနေရာကို သွားရောက်ပြီး ပညာဆက်လက်သင်ယူဖို့ အခွင့်အလမ်းမရှိခဲ့တာကြောင့် ပညာရေးသာမက ကိုယ့်အနာဂတ်အပေါ်မှာပါ မျှော်လင့်ချက်တွေ လျော့နည်းခဲ့တယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

 

မိသားစုဝင်ငွေကျဆင်းမှုနဲ့ ကျောင်းစရိတ်ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး

 

ကလေးတွေရဲ့ ပညာရေးပြတ်တောက်မှုနဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမ ရှားပါးမှုတွေအပြင် ကျောင်းစရိတ်ကလည်း မိဘတွေအတွက် ကြီးမားတဲ့အခက်အခဲတစ်ခု ဖြစ်နေပါတယ်။

 

မောင်တောမြို့နယ်က ကျေးရွာတစ်ရွာမှ ကျောင်းသားမိဘတစ်ဦးက ၂၀၂၄–၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ကျောင်းပိတ်ထားတာကြောင့် သားသမီးတွေ ပုံမှန်ပညာသင်ယူနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ဘူးလို့ ပြောပါတယ်။

 

“၂၀၂၄–၂၀၂၅ ခုနှစ်မှာ ကျောင်းတက်လို့မရပါဘူး။ အဲဒီအချိန်မှာ သားသမီးတွေ ကျောင်းတက်မရဘူး။ တချို့က တခြားနိုင်ငံကို သွားကြတယ်။ တချို့က မိသားစုအလုပ်မှာ ဝင်လုပ်ကြတယ်” လို့ အဆိုပါမိဘက ပြောပါတယ်။

 

လက်ရှိမှာ ကျောင်းပြန်တက်နိုင်ပေမယ့် မိသားစုဝင်ငွေ နည်းပါးတာကြောင့် လစဉ်ကျောင်းစရိတ်တွေ ပေးဆောင်ဖို့ ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

 

“ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အခက်အခဲအကြီးဆုံးက ဝင်ငွေမရှိတာ၊ စီးပွားရေးမရှိတာပါ။ အဲဒီကြောင့် လစဉ်လစဉ် ကျောင်းသား၊ သူတွေအတွက် ငွေပေးနေရတာ အခက်အခဲဖြစ်နေပါတယ်” လို့ ၎င်းက ပြောပါတယ်။

 

မိသားစုမှာ သားသမီးငါးဦးရှိပြီး ငွေကြေးမလုံလောက်တာကြောင့် တစ်ဦးကိုသာ ကျောင်းထားနိုင်တဲ့ အခြေအနေ ရှိနေတယ်လို့ အဆိုပါမိဘက ပြောပါတယ်။

 

ဆရာ၊ ဆရာမ မလုံလောက်မှုဟာ မိဘတွေအတွက်လည်း သားသမီးတွေရဲ့ နေ့စဉ်ကျောင်းအတွေ့အကြုံတွေကနေ သိရှိနေရတဲ့ ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။

 

“သား၊ သမီးတွေက အမြဲပြောပါတယ်။ ဆရာ၊ ဆရာမ လုံလောက်မှုမရှိဘူးလို့ ပြောကြပါတယ်” လို့ အဆိုပါမိဘက ပြောပါတယ်။

 

ဒါကြောင့် ပညာရေးကုန်ကျစရိတ်နဲ့ မိသားစုဝင်ငွေအခက်အခဲတွေအပြင် ဆရာ၊ ဆရာမ မလုံလောက်မှုကပါ ကလေးတွေ ပုံမှန်ပညာသင်ယူနိုင်ရေးအပေါ် တစ်ပြိုင်နက်တည်း သက်ရောက်နေပါတယ်။

 

ကျောင်းသွားရင်း စိုးရိမ်နေရတဲ့ လုံခြုံရေး

 

ပဋိပက္ခအခြေအနေ ဆက်လက်ရှိနေခြင်းက ကျောင်းသားတွေနဲ့ မိဘတွေအတွက် နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့ စိုးရိမ်ချက်တစ်ခုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကလေးတွေ ကျောင်းသွား၊ ကျောင်းပြန် လမ်းခရီးမှာ လုံခြုံပါ့မလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ်မှုပါ။

 

မိဘတွေအနေနဲ့ ကလေးတွေကို ကျောင်းပို့တဲ့အခါ လမ်းခရီးမှာ အန္တရာယ်တစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်လာမလားဆိုတာ စိုးရိမ်နေရတယ်လို့ ပြောပါတယ်။

 

“လုံခြုံရေးအခြေအနေကြောင့် သားသမီးကို ကျောင်းပို့တဲ့အခါ လမ်းခရီးမှာ အန္တရာယ်တစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်လာမလားဆိုတာ အဓိကစိုးရိမ်ရပါတယ်။ တိုက်ပွဲ၊ ပေါက်ကွဲမှုနဲ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ ဖြစ်လာနိုင်တာကိုလည်း စိုးရိမ်ရပါတယ်” လို့ မိဘတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

 

အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြစ်ပေါ်လာပါက ကလေးတွေကို အချိန်မီ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်နိုင်မယ်မဟုတ်ဘူးဆိုတဲ့ စိုးရိမ်မှုတွေကြောင့် တချို့အချိန်တွေမှာ ကလေးတွေကို ကျောင်းမပို့ဘဲ အိမ်မှာထားရတဲ့ အခြေအနေတွေလည်း ရှိတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

 

လုံခြုံရေးအခြေအနေဟာ ကျောင်းသားတွေအပေါ်သာမက ဆရာ၊ ဆရာမတွေရဲ့ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်မှုအပေါ်မှာလည်း သက်ရောက်နေတယ်လို့ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးက ပြောပါတယ်။

 

စာသင်ခန်းပြင်ပက လိုအပ်ချက်တွေ

 

ပညာရေးအတွက် အခက်အခဲတွေဟာ ဆရာ၊ ဆရာမ၊ စာအုပ်နဲ့ ကျောင်းစရိတ်တွေအထိသာ ရပ်တန့်မနေပါဘူး။

 

ကျောင်းအတွင်း သန့်ရှင်းတဲ့ရေ၊ သန့်ရှင်းတဲ့အိမ်သာနဲ့ လက်ဆေးဖို့နေရာတွေ အပါအဝင် WASH အခြေခံလိုအပ်ချက်တွေကိုလည်း ဖြည့်ဆည်းပေးဖို့ လိုအပ်နေပါတယ်။

 

ပဋိပက္ခအခြေအနေအတွင်း ကလေးတွေအတွက် ပညာရေးအထောက်အပံ့တွေ ပေးရာမှာ စာသင်ကြားရေးတစ်ခုတည်းကို အာရုံစိုက်တာမဟုတ်ဘဲ ကျန်းမာရေး၊ သန့်ရှင်းရေးနဲ့ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်တွေကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

 

ပညာသင်ယူခွင့်ထက် ပိုလိုအပ်လာတဲ့ အနာဂတ်အခွင့်အလမ်း

 

ပညာရေးပြတ်တောက်ခဲ့တဲ့ကာလတွေ၊ ဆရာ၊ ဆရာမ မလုံလောက်မှု၊ မိသားစုတွေရဲ့ ငွေကြေးအခက်အခဲနဲ့ လုံခြုံရေးစိုးရိမ်မှုတွေဟာ ကလေးတွေရဲ့ လက်ရှိပညာရေးအပေါ်သာမက အနာဂတ်အခွင့်အလမ်းတွေအပေါ်မှာပါ သက်ရောက်နိုင်ပါတယ်။

 

Grade 12 ကျောင်းသား မောင်ဇော်မိန်ထွန်းအတွက် ပညာရေးဆိုတာ စာသင်ခန်းထဲမှာ စာသင်ယူနိုင်ခြင်းတစ်ခုတည်း မဟုတ်တော့ပါဘူး။

 

ပညာဆက်လက်သင်ယူနိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်း၊ လုံခြုံပြီး တည်ငြိမ်တဲ့ သင်ယူမှုပတ်ဝန်းကျင်၊ သင်ထောက်ကူပစ္စည်းတွေနဲ့ အနာဂတ်အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတွေကလည်း အရေးကြီးလာပါတယ်။

 

“ပညာရေးနဲ့ အနာဂတ်အတွက် အဓိကလိုအပ်တာက ပညာသင်ယူနိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်း၊ လုံခြုံပြီး တည်ငြိမ်တဲ့ သင်ယူမှုပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ လိုအပ်တဲ့ သင်ထောက်ကူပစ္စည်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်” လို့ မောင်ဇော်မိန်ထွန်းက ပြောပါတယ်။

 

ဒါ့အပြင် ပညာရေးအပြင် လက်တွေ့ကျွမ်းကျင်မှု၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ အနာဂတ်အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတွေ ရရှိနိုင်ရေးကလည်း လူငယ်တွေအတွက် အရေးကြီးတယ်လို့ သူက ပြောပါတယ်။

 

ကျောင်းပြန်ဖွင့်တာနဲ့ မပြီးဆုံးသေးတဲ့ ပညာရေးအကျပ်အတည်း

 

မောင်တောမြို့နယ်အတွင်း ကျောင်းတွေ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြင်းဟာ ကလေးတွေအတွက် ပညာသင်ယူခွင့် ပြန်လည်ရရှိစေတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ခြေလှမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပေမယ့် ကျောင်းပြန်ဖွင့်နိုင်ခြင်းတစ်ခုတည်းနဲ့ ပညာရေးအခက်အခဲတွေ အားလုံးကို ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

 

ဆရာ၊ ဆရာမ မလုံလောက်မှု၊ မိသားစုဝင်ငွေနည်းပါးမှု၊ ကျောင်းစရိတ်၊ သင်ထောက်ကူပစ္စည်းလိုအပ်ချက်တွေနဲ့ လုံခြုံရေးစိုးရိမ်မှုတွေက ကလေးတွေရဲ့ ပညာသင်ယူမှုကို ဆက်လက်စိန်ခေါ်နေပါတယ်။

 

ဒါကြောင့် ပဋိပက္ခကြားမှာ ပညာသင်ယူခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရတဲ့ ကလေးတွေအတွက် ဆရာ၊ ဆရာမ အင်အားဖြည့်တင်းပေးရေး၊ ကျောင်းစရိတ်နဲ့ သင်ထောက်ကူပစ္စည်းတွေအတွက် အထောက်အပံ့ပေးရေး၊ လုံခြုံတဲ့ သင်ယူမှုပတ်ဝန်းကျင် ဖန်တီးရေးနဲ့ WASH အခြေခံလိုအပ်ချက်တွေ ဖြည့်ဆည်းရေးတို့က အရေးကြီးနေပါတယ်။

 

ဒါ့အပြင် ပဋိပက္ခအတွင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေ ကြုံတွေ့နေရနိုင်တဲ့ ကလေးတွေအတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအထောက်အပံ့တွေကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

 

ကျောင်းတံခါးတွေ ပြန်ဖွင့်လာပြီဆိုပေမယ့် စာသင်ခန်းထဲကို ပြန်ဝင်လာနိုင်ခြင်းတစ်ခုတည်းက ကလေးတွေရဲ့ ပညာရေးလမ်းကြောင်းကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

 

ပဋိပက္ခကြားက ကလေးတွေအတွက် ကျောင်းတက်ခွင့်ရရှိခြင်းထက် ပိုအရေးကြီးတာက လုံခြုံစွာ၊ ပုံမှန်နဲ့ အရည်အသွေးရှိရှိ ပညာသင်ယူနိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်းကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းပေးနိုင်ခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။